|
سوانح
هوایی

در چندين سال اخير 13 مورد
سانحه منجر به مرگ ، در ايران رخ داده است كه
از شاخصهاي دنيا بالاتر است. در عين حال
سوانح اتفاق افتاده براي هواپيماها قابل توجه
است به طوري كه ميتوان به حادثه دلخراش سانحه
سقوط هواپيماي 130C-
كه بيش از 110 تن از هموطنان عزيز جان خود را
از دست دادند ، حادثه توپولوف 154 خرم آباد و
ياك 40 در ساري در سال 2001 كه به ترتيب 119
و30 نفر كشته بر جاي گذاشت و آنتونوف 124 كه
در سال 2002 منجر به فوت 44 نفر شد ، اشاره
كرد .
آمار منتشره توسط ايكائو حاكي
از آن است كه وضعيت ايمني حمل و نقل هوايي
كشور بالاترين آمار از نظر تعداد كشتهشدگان
در سوانح هوايي در ده سال گذشته در منطقه را
دارد اين سوانح ، سوانحي هستند كه در خاك ااين
كشورها رخ داده است بدون اينكه ارتباطي با
خطوط هوايي داشته باشند. به طور مثال آمار
كشتهشدگان مربوط به كشور امارات ، تماماً
متعلق به خطوط هوايي كشورهاي ديگر است. آمار
بالاي ايران در حالي است كه تعدادي از كشورهاي
ديگر، تعداد پروازهايي به مراتب بيشتر از
ايران دارند به طور مثال عربستان در پروازهاي
داخلي و خارجي بدون احتساب پروازهاي عبوري در
ده سال گذشته ، بالغ بر دو ميليون و پانصد
هزار پرواز داشته است اما تعداد پروازهاي
ايران كمتر از نهصد هزار پرواز بوده كه حدود
يك سوم تعداد پروازهاي عربستان است.
ضرورت بررسي علل اين حوادث
حال با توجه به آمار ارائه شده
با چنين فاصلهاي از ديگر كشورها اين مساله
قابل تامل نيست؟ بنابراين ضروري است سوانح و
ايمني در ايران ريشهيابي شود و دلايل آن حل و
فصل شود ، چون علاوه بر از دست دادن جان
عزيزانمان ، بر اقتصاد و منافع ملي كشور اثر
منفي خواهد داشت چراكه همانطور كه سوانح بالاي
جاده اي در يك مسير ميتواند باعث استفاده
رانندگان از مسيرهاي ديگر شود ، تعداد گسترده
سوانح هوايي ميتواند باعث شود تا از فضاي
هوايي ديگر كشورها براي عبور يا توقف سوختگيري
اانتخاب شود. كه باعث ضرر قابل توجهي براي
كشور ميشود .به طور مثال بيمه هاي هوايي
ميتوانند خطوط هوايي استفاده كننده از فضاي
كشور ما را مجبور به پرداخت بيمه بيشتري كنند
و اين امر باعث شود عبور از كشورهاي ديگر مورد
توجه خطوط هوايي مربوط قرار گيرد .قابل ذكر
است تعداد پروازهاي عبوري از فضاي كشور در ده
سال گذشته ، حدود نهصد هزار پرواز بوده است و
از اين طريق درآمد قابل توجهي نصيب ايران شده
است .
عوامل موثر در حوادث هوايي
عوامل مختلفي ميتوانند در حوادث هوايي موثر
باشند ، نظير عوامل انساني عوامل فني هواپيما
يا عوامل محيطي و غيره ، اما با تجربيات و
آمار به دست آمده در هنگام وقوع سانحه عامل
انساني را به عنوان علل سقوط هواپيما مطرح
میكنند
مثلاً در سانحهاي كه در سال 79 در خرم آباد
رخ داد ، علت سانحه را خلبان معرفي كردند
اما نكته قابل
ذكر به عنوان عامل حادثه خود فرودگاه خرم آباد
بود . لذا بعد از هر حادثه هوايي بحث را به
سمت نيروي انساني متمركز ميكنيم و به فرودگاه
و ناوگان نميپردازيم . اين سوال مطرح است آيا
واقعا تمام فرودگاههاي ما به صورت ايمن طراحي
شدهاند ؟ قاعدتاً اين طور نيست . به عنوان
مثال ، فرودگاه مهرآباد ، زماني در خارج از
شهر قرار داشت اما اكنون به دليل ساختمانهاي
اطراف فرودگاه ، نميتوان آن را به عنوان يك
فرودگاه ايمن معرفي كرد . از سويي در امر
انتقال به فرودگاه امام ( ره ) با مقاومت
مواجه ميشويم بنابراين در سوانح هوايي عوامل
متفاوت را بايد در نظر گرفت .سوانح در
برهههاي مختلف دلايل مختلفي دارد . تا دهه 80
ميلادي نقص فناوري و سازه هواپيما از مواردي
بود كه باعث ايجاد سانحه ميشد . بعد از
پيشرفت تكنولوژي و برطرف شدن اين نواقص و
مشكلات سختافزاري تعداد سوانح كمتر شد .
در دهه 50 و 60 ميلادي مشكلات
نرمافزاري كمتر نمود داشت اما در حال حاضر با
مشكل نرمافزاري مواجه هستيم و دليل آن
پيچيدگي در فناوري است . در اين صورت عامل
انساني در حوادث نقش بيشتري دارد چون در حين
ارتقا فناوري ، نيروي انساني از آموزش لازم
برخوردار نبوده است ، بنابراين عامل انساني در
اين سوانح بايد مورد توجه خاص قرار گيرد و
تقويت شود . چراكه عامل انساني به همان ميزان
كه ميتواند موجب بروز حادثه شود ، به همان
صورت هم ميتواند نجات دهنده باشد به همين
خاطر نميتوان عامل انساني را صد درصد محكوم
كرد و آن را دليلي بر نقص بررسي خود بدانيم
بلكه دليل در نقص برنامه ريزي است .
برگرفته از مجله گسترش صنعت |